Mëso

Fjalori islam

Shpjegime të thjeshta të fjalëve arabe që takoni në Islam, nga ezani te zekati.

Kërko terma

93 terma

Namazi dhe pastërtia

أذان Adhan Thirrja për namaz: Thirrja që u tregon myslimanëve se ka filluar koha e një namazi. Thirret nga xhamia, zakonisht nga muezini. Mëso më shumë →
إقامة Iqamah Thirrja e dytë: Një thirrje më e shkurtër që thuhet pak para fillimit të namazit dhe i fton njerëzit të rreshtohen.
وضوء Wudu Abdesi: Larja e fytyrës, krahëve, kokës dhe këmbëve sipas një radhe të caktuar para namazit dhe disa ibadeteve të tjera. Mëso më shumë →
غُسل Ghusl Larja e plotë rituale: Larja e gjithë trupit me nijetin e pastrimit, për shembull pas marrëdhënies intime ose në fund të periodës mujore.
تيمّم Tayammum Abdesi i thatë: Prekja e dheut të pastër dhe fshirja e fytyrës e duarve në vend të abdesit ose guslit, kur uji nuk gjendet ose nuk mund të përdoret.
صلاة Salah Namazi: Pesë namazet e përditshme, shtylla e dytë e Islamit, të përbëra nga qëndrimi në këmbë, rukuja, sexhdeja dhe ulja, me recitim. Mëso më shumë →
ركعة Rak'ah Njësia e namazit: Një cikël i plotë i namazit: qëndrimi në këmbë, rukuja, dy sexhde dhe ulja. Çdo namaz ka një numër të caktuar rekatesh.
ركوع Ruku' Rukuja: Pozicioni në namaz ku përkuleni përpara me duart mbi gjunjë dhe madhëroni Allahun.
سجود Sujud Sexhdeja: Pozicioni në namaz ku balli, hunda, pëllëmbët, gjunjët dhe gishtat e këmbëve prekin tokën. Është çasti i afërsisë më të madhe me Allahun.
تكبير Takbir Të thuash Allahu ekber: Të thuash «Allahu ekber» (Allahu është më i Madhi), që hap namazin dhe shënon çdo ndryshim pozicioni.
تشهّد Tashahhud Dëshmia në namaz: Fjalët që thuhen gjatë uljes në namaz dhe përfshijnë dëshminë e besimit dhe bekimet për Profetin ﷺ.
قِبلة Qibla Drejtimi i namazit: Drejtimi i Qabesë në Mekë, nga i cili kthehen myslimanët kur falen. Mëso më shumë →
إمام Imam Prijësi i namazit: Personi që prin xhematin në namaz. Fjala përdoret edhe për një dijetar të respektuar.
مسجد Masjid Xhamia: Vend sexhdeje: ndërtesa ku myslimanët falen së bashku dhe mblidhen për mësim e bashkësi.
جمعة Jumu'ah Namazi i xhumasë: Namazi javor në xhemat që falet në mesditë të së premtes, zëvendëson drekën dhe përfshin hutben. Mëso më shumë →
خطبة Khutbah Hutbeja: Fjalimi që mban imami para namazit të xhumasë dhe në Bajram, duke u kujtuar njerëzve Allahun dhe sjelljen e mirë.
وتر Witr Namazi tek: Një namaz me numër tek rekatesh që falet pas jacisë dhe mbyll namazet e natës.
تراويح Taraweeh Namazi i natës së Ramazanit: Namazet shtesë që falen në xhemat pas jacisë gjatë Ramazanit.
تهجّد Tahajjud Namazi i natës: Namaz vullnetar që falet pas gjumit, në pjesën e fundit të natës.

Besimi dhe karakteri

شهادة Shahadah Dëshmia e besimit: Fjala se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi ﷺ është i dërguari i Tij. Është shtylla e parë e Islamit dhe mënyra si hyn një person në Islam. Mëso më shumë →
توحيد Tawhid Njësia e Allahut: Besimi se Allahu është Një, pa ortak, dhe se vetëm Ai e meriton adhurimin.
شرك Shirk Të bësh ortak me Allahun: Të adhurosh ose t'i japësh dikujt a diçkaje tjetër një të drejtë që i takon vetëm Allahut. Është mëkati më i madh në Islam.
إيمان Iman Besimi: Besimi në zemër, i shprehur me gjuhë dhe i treguar me vepra, në Allahun, engjëjt, librat, të dërguarit, Ditën e Fundit dhe caktimin e Allahut. Mëso më shumë →
إحسان Ihsan Përsosmëria: Ta adhurosh Allahun sikur e sheh, dhe të dish se edhe nëse ti nuk e sheh, Ai të sheh ty.
تقوى Taqwa Frika dhe ndërgjegjja ndaj Allahut: Të jesh i vetëdijshëm për Allahun dhe i kujdesshëm të ndjekësh urdhrat e Tij e të shmangësh atë që Ai ka ndaluar, nga dashuria dhe respekti.
توبة Tawbah Pendimi: Kthimi te Allahu: heqja dorë nga mëkati, ndjenja e keqardhjes dhe premtimi që të mos kthehesh më në të.
استغفار Istighfar Kërkimi i faljes: Kërkimi i faljes nga Allahu, për shembull duke thënë «Estagfirullah» (kërkoj falje nga Allahu).
صبر Sabr Durimi: Të qëndrosh i patundur dhe i qetë në vështirësi, në bindje ndaj Allahut dhe në largim nga mëkati.
شكر Shukr Mirënjohja: Falënderimi i Allahut për të mirat e Tij me fjalë, me zemër dhe duke i përdorur dhuratat e Tij në mënyra të mira.
توكّل Tawakkul Mbështetja te Allahu: Të mbështetesh te Allahu pasi ke bërë më të mirën, duke ditur se rezultati është në dorën e Tij.
نيّة Niyyah Nijeti: Vendimi në zemër për ta bërë një vepër për Allahun. Veprat e ibadetit gjykohen sipas nijetit.
إخلاص Ikhlas Sinqeriteti: Të bësh vepra vetëm për hir të Allahut, jo për t'u parë a lavdëruar.
رياء Riya' Të bësh për t'u dukur: Të bësh një vepër të mirë që ta shohin e ta lavdërojnë njerëzit, jo për Allahun. Ia prish shpërblimin veprës.
ذكر Dhikr Përmendja e Allahut: Përmendja e Allahut duke përsëritur fraza lavdërimi, si Subhanallah dhe Elhamdulilah, ose duke recituar Kuranin. Mëso më shumë →
دعاء Dua Lutja: Kërkimi nga Allahu i asaj që të nevojitet, me fjalët e tua ose me fjalë të mësuara nga Profeti ﷺ. Mëso më shumë →

Rregulla dhe dituri

فقه Fiqh E drejta islame: Shkenca e të kuptuarit të rregullave praktike të Islamit nga Kurani, Suneti dhe metodat që përdorin dijetarët. Mëso më shumë →
فتوى Fatwa Mendimi fetar: Një gjykim i dhënë nga një dijetar i kualifikuar si përgjigje e një pyetjeje. Vlen për rastin që është pyetur.
مذهب Madhhab Shkolla e fikhut: Një nga shkollat e vendosura të së drejtës islame. Katër shkollat kryesore sunite janë hanefi, maliki, shafiu dhe hanbeli.
إجماع Ijma' Konsensusi i dijetarëve: Pajtimi i dijetarëve të kualifikuar të një kohe mbi një gjykim.
قياس Qiyas Analogjia: Zbatimi i gjykimit të një rasti të gjetur në tekste mbi një rast të ri që ka të njëjtën arsye.
فرض Fard I detyrueshëm: Një vepër që myslimanët duhet ta bëjnë, si pesë namazet e përditshme. Të mos e bësh pa arsye është mëkat.
واجب Wajib E domosdoshme: Një vepër që kërkohet. Në shkollën hanefite renditet menjëherë poshtë farzit; në shkolla të tjera fjala shpesh përdoret njësoj si farz.
مستحب Mustahabb E pëlqyer: Një vepër që të sjell shpërblim kur e bën, por nuk është mëkat nëse e le.
مكروه Makruh E papëlqyer: Një vepër që është më mirë të shmanget. Shmangia shpërblehet, por kryerja nuk është mëkat.
حرام Haram E ndaluar: Ajo që Allahu e ka ndaluar. Kryerja është mëkat dhe shmangia për hir të Allahut shpërblehet. Mëso më shumë →
حلال Halal E lejuar: Ajo që lejohet në Islam. Fjala përdoret më shpesh për ushqimin dhe pijen, por përfshin gjithçka të lejuar. Mëso më shumë →
مباح Mubah E lejueshme: Një vepër që as shpërblehet, as ndëshkohet. Një çështje e lejuar e jetës së përditshme.
بدعة Bid'ah Risia në fe: Një praktikë e re e shtuar në fe si vepër ibadeti që nuk ka bazë në Kuran ose në Sunet.
اجتهاد Ijtihad Arsyetimi i dijetarit: Përpjekja e një dijetari të kualifikuar për të arritur në një gjykim për një çështje që tekstet nuk e thonë drejtpërdrejt.

Kurani dhe hadithi

قرآن Quran Kurani i Shenjtë: Fjala e Allahut e shpallur Profetit Muhamed ﷺ nëpërmjet engjëllit Xhibril, e recituar dhe e ruajtur në arabisht. Mëso më shumë →
سورة Surah Kapitull i Kuranit: Një nga 114 kapitujt e Kuranit.
آية Ayah Ajeti: Një ajet i Kuranit. Fjala do të thotë edhe shenjë e Allahut.
جزء Juz' Një nga tridhjetë pjesët: Një nga tridhjetë pjesët e barabarta të Kuranit, që e bën të lehtë leximin e tij brenda një muaji.
مصحف Mushaf Kopja e shkruar e Kuranit: Një libër që përmban tekstin e plotë të Kuranit.
تفسير Tafsir Shpjegimi i Kuranit: Shkenca dhe librat që shpjegojnë kuptimet e Kuranit.
تجويد Tajweed Rregullat e recitimit: Rregullat për shqiptimin e saktë të shkronjave të Kuranit dhe recitimin e tij bukur. Mëso më shumë →
حافظ Hafiz Ai që e ka mësuar Kuranin përmendësh: Një person që e di të gjithë Kuranin përmendësh.
حديث Hadith Transmetim i Profetit ﷺ: Një transmetim i asaj që Profeti Muhamed ﷺ ka thënë, bërë ose miratuar. Hadithet janë burimi kryesor i Sunetit. Mëso më shumë →
صحيح Sahih Autentik: Shkalla më e lartë e një hadithi: ka zinxhir të lidhur transmetuesish të besueshëm dhe asnjë të metë të fshehur.
إسناد Isnad Zinxhiri i transmetuesve: Zinxhiri i njerëzve që e kaluan një hadith nga njëri te tjetri deri te Profeti ﷺ.
سُنّة Sunnah Rruga e Profetit ﷺ: Mësimet dhe shembulli i Profetit Muhamed ﷺ. Në fikh mund të nënkuptojë edhe një vepër të pëlqyer.
وحي Wahy Shpallja: Mesazhi që Allahu ua dërgoi profetëve të Tij, përfshirë Kuranin te Muhamedi ﷺ.

Agjërimi, bamirësia dhe Haxhi

زكاة Zakat Bamirësia e detyrueshme: Shtylla e tretë e Islamit: një pjesë e caktuar e pasurisë, zakonisht 2.5%, që e paguajnë çdo vit myslimanët që zotërojnë më shumë se nisabin, për ata që kanë nevojë. Mëso më shumë →
نصاب Nisab Pasuria minimale për zekat: Shuma më e vogël e pasurisë që duhet të zotërojë një person, për një vit të plotë hënor, para se zekati të bëhet i detyrueshëm. Mëso më shumë →
صدقة Sadaqah Bamirësia vullnetare: Çdo gjë që jepet për hir të Allahut, nga paratë deri te një fjalë e mirë, përtej zekatit të detyrueshëm. Mëso më shumë →
وقف Waqf Vakëfi: Pronë e dhënë përgjithmonë për një qëllim të mirë, si xhamia, pusi ose shkolla, që dobia e saj të vazhdojë.
ربا Riba Kamata dhe fajda: Fitimi shtesë i marrë mbi një hua ose në një këmbim të pabarabartë, që Islami e ndalon.
صوم Sawm Agjërimi: Të përmbahesh nga ushqimi, pija dhe marrëdhëniet bashkëshortore nga agimi deri në perëndim. Agjërimi i Ramazanit është shtylla e katërt e Islamit. Mëso më shumë →
سحور Suhoor Vakti para agimit: Vakti që hahet para agimit kur synon të agjërosh. Profeti ﷺ tha se ka bereqet në të. Mëso më shumë →
إفطار Iftar Çelja e agjërimit: Vakti në perëndim që e mbyll agjërimin e ditës, shpesh i nisur me hurma dhe ujë. Mëso më shumë →
اعتكاف I'tikaf Tërheqja në xhami: Qëndrimi në xhami për një kohë për të adhuruar Allahun, sidomos në dhjetë ditët e fundit të Ramazanit.
ليلة القدر Laylat al-Qadr Nata e Kadrit: Nata në Ramazan në të cilën filloi të shpallet Kurani. Adhurimi në të është më i mirë se një mijë muaj. Mëso më shumë →
عيد Eid Festa: Një nga dy festat myslimane: Fitër Bajrami pas Ramazanit dhe Kurban Bajrami pas ditës së Arafatit. Mëso më shumë →
حج Hajj Pelegrinazhi në Mekë: Shtylla e pestë e Islamit: një pelegrinazh në Mekë në muajin Dhul-Hixhe, i detyrueshëm një herë në jetë për ata që mundin. Mëso më shumë →
عمرة Umrah Pelegrinazhi i vogël: Një vizitë te Qabeja me tavaf dhe sa'i që mund të bëhet në çdo kohë të vitit. Mëso më shumë →
إحرام Ihram Gjendja e shenjtë e haxhiut: Gjendja në të cilën hyn një haxhi për Haxhin ose Umran, me nijetin, veshje të thjeshta për burrat dhe disa kufizime. Mëso më shumë →
طواف Tawaf Rrotullimi rreth Qabesë: Ecja shtatë herë rreth Qabesë, në të kundërt të akrepave të orës, si akt ibadeti. Mëso më shumë →
سعي Sa'i Ecja mes Safasë dhe Merves: Ecja shtatë herë mes kodrave të Safasë dhe Merves, duke kujtuar kërkimin e ujit nga Haxheri për birin e saj. Mëso më shumë →
زمزم Zamzam Pusi i Zemzemit: Burimi i bekuar në Mekë, pranë Qabesë, nga uji i të cilit pijnë haxhinjtë.
ميقات Miqat Kufiri i ihramit: Një vend i caktuar që haxhinjtë që vijnë në Mekë nuk duhet ta kalojnë pa hyrë në gjendjen e ihramit.

Bashkësia dhe bota tjetër

أمّة Ummah Bashkësia myslimane: Bashkësia botërore e myslimanëve, e bashkuar nga besimi.
هجرة Hijrah Shpërngulja: Shpërngulja e Profetit ﷺ dhe shokëve të tij nga Meka në Medine, me të cilën fillon kalendari islam. Mëso më shumë →
جنّة Jannah Xhenneti: Shtëpia e përjetshme e shpërblimit që Allahu ua ka përgatitur besimtarëve.
جهنّم Jahannam Zjarri i xhehenemit: Vendi i ndëshkimit në jetën tjetër për ata që e mohojnë Allahun dhe këmbëngulin në padrejtësi.
برزخ Barzakh Jeta mes vdekjes dhe ringjalljes: Faza mes vdekjes së një personi dhe Ditës së Gjykimit.
قدر Qadar Caktimi i Allahut: Besimi se Allahu di, ka shkruar dhe do gjithçka që ndodh, ndërsa njerëzit prapë zgjedhin dhe mbajnë përgjegjësi për veprat e tyre.
ملائكة Malaikah Engjëjt: Qenie të krijuara nga drita që i binden plotësisht Allahut. Xhibrili dhe Mikaili janë mes tyre.
بركة Barakah Bereqeti: E mira dhe shtimi që Allahu e vë në gjëra, në kohë ose në përpjekje.
صدقة جارية Sadaqah jariyah Bamirësia e vazhdueshme: Një vepër e mirë shpërblimi i së cilës vazhdon të rrjedhë pas vdekjes, si një pus, dituria e dobishme ose një fëmijë i mirë që lutet për ty.
آخرة Akhirah Bota tjetër: Jeta pas vdekjes, përfshirë varrin, Ditën e Gjykimit dhe vendbanimin e fundit në Xhennet ose në Zjarr.
قيامة Qiyamah Dita e Ringjalljes: Dita kur të gjithë njerëzit do të ringjallen dhe do të gjykohen nga Allahu.
نبي ورسول Nabi and Rasul Profet dhe i dërguar: Nebiu është profet që merr shpallje. Resuli është i dërguar që sjell një ligj ose mesazh të ri. Çdo resul është nebi.
جنّ Jinn Xhindët: Qenie të padukshme të krijuara nga zjarri pa tym që, si njerëzit, kanë vullnet të lirë.