Tarix, mazhablar va bugungi musulmonlar
Payg'ambar ﷺ Makkada 13 yil jang qilmasdan ta'qibga chidab o'tkazdi. Jang faqat u va jamoasi haydalgan va hujumga uchragandan keyin boshlandi va Madinadagi o'n yilda olimlarning baholashicha barcha janglar ikki tomondan birgalikda taxminan ming yoki undan kam jonga tushgan.
Makkaliklar ilk musulmonlarni qiynagan va o'ldirgan, Payg'ambar ﷺ ning qabilasini uch yil boykot qilgan va uni o'ldirishni rejalashtirgan. Madinaga hijratdan keyin Badr, Uhud va Xandaq janglari shaharni himoya qilish uchun bo'lgan. Imkoni bo'lganda u Hudaybiya shartnomasidagi kabi shartnomalarni afzal ko'rdi va Makkaning fathi umumiy afv bilan deyarli qon to'kilmasdan amalga oshdi.
Tanqidchilar Madinadagi Banu Qurayza kabi yahudiy qabilalariga qarshi janglarni ko'rsatadi, ular qamal vaqtida shartnomalarni buzgan. Musulmonlar bular urush vaqtidagi xiyonat kontekstida bo'lganini va hukm ularning o'z ittifoqchilari rahbari tomonidan o'z qonuniga ko'ra chiqarilganini javob qiladi. Musulmonlar Payg'ambarning umumiy hayotini, Qur'on uni ta'riflaganidek, rahm namunasi deb biladi.
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَٰتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا۟ ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ ﴿٣٩﴾
Ўзларига қарши уруш очганларга уларга зулм қилингани учун (урушга) изн берилди. Албатта, Аллоҳ уларга нусрат беришга қодирдир. (Демак, кофирлар аввал мусулмонларга қарши уруш очган. Мусулмонлар ҳужумга ва зулмга учраганлар. Энди улар ўзларини ҳимоя қилмасалар, бўлмайди. Кофирлар уларни йўқ қилиб юборишлари мумкин. Мусулмонлар урушга кирсалар, Аллоҳ уларга ёрдам беришга қодирдир.)
وَمَآ أَرْسَلْنَٰكَ إِلَّا رَحْمَةًۭ لِّلْعَٰلَمِينَ ﴿١٠٧﴾
Биз сени фақат оламларга раҳмат қилиб юбордик.
وَقَٰتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱلَّذِينَ يُقَٰتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوٓا۟ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلْمُعْتَدِينَ ﴿١٩٠﴾
Сизга уруш қилаётганларга қарши Аллоҳнинг йўлида уруш қилинг. Ва тажовузкор бўлманг. Албатта, Аллоҳ тажовузкор бўлганларни хуш кўрмас.
Bu javob Ahli sunna ko'pchiligining tushunchasiga tayanadi va umumiy bilim bo'lib, fatvo emas. Musulmonlar o'rtasida ixtilof bo'lgan joyda, javob buni aytadi. O'z savolingiz bormi? Bizga yozing.
