ارتشهای مسلمان در سدهٔ نخست اسلام سرزمینهایی را فتح کردند، همانگونه که امپراتوریها در آن عصر میکردند، اما فتح و گرویدن دو چیز متفاوتاند. بیشتر مردم سرزمینهای فتحشده طی قرنها به تدریج مسلمان شدند و بزرگترین کشور مسلمان جهان، اندونزی، را بازرگانان و معلمان رساندند، نه ارتش.
قرآن مجبور کردن مردم به دین را ممنوع میکند. در مصر، شام و عراق، مسلمانان تا چند قرن پس از فتوحات اقلیت ماندند و جوامع مسیحی، یهودی و زردشتی زیر حکومت مسلمانان زنده ماندند و شکوفا شدند. اگر گرویدنها اجباری بود، امروز هیچ مسیحیای در خاورمیانه باقی نمیماند. اسلام در جنوب شرق آسیا، غرب آفریقا و شرق آفریقا عمدتاً از راه بازرگانان، علما و معلمان صوفی گسترش یافت.
اسلام امروز در چند کشور که ارتشی در کار نیست هم سریعترین دین بزرگ در حال رشد است. با این حال، مورخان میپذیرند که در برخی زمانها و مکانها فشار سیاسی وجود داشت، مانند مالیات بالاتر برای غیرمسلمانان. پرسش این است که رفتار فرمانروایان تا چه اندازه بازتاب دین است و در آموزهٔ اسلام، گرویدن اجباری باطل است.
لَآ إِكْرَاهَ فِى ٱلدِّينِ ۖ قَد تَّبَيَّنَ ٱلرُّشْدُ مِنَ ٱلْغَىِّ ۚ فَمَن يَكْفُرْ بِٱلطَّٰغُوتِ وَيُؤْمِنۢ بِٱللَّهِ فَقَدِ ٱسْتَمْسَكَ بِٱلْعُرْوَةِ ٱلْوُثْقَىٰ لَا ٱنفِصَامَ لَهَا ۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿٢٥٦﴾
در دين هيچ اجبارى نيست. هدايت از گمراهى مشخص شده است. پس هر كس كه به طاغوت كفر ورزد و به خداى ايمان آورد، به چنان رشته استوارى چنگ زده كه گسستنش نباشد. خدا شنوا و داناست.
وَلَوْ شَآءَ رَبُّكَ لَءَامَنَ مَن فِى ٱلْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا ۚ أَفَأَنتَ تُكْرِهُ ٱلنَّاسَ حَتَّىٰ يَكُونُوا۟ مُؤْمِنِينَ ﴿٩٩﴾
اگر پروردگار تو بخواهد، همه كسانى كه در روى زمينند ايمان مى‌آورند. آيا تو مردم را به اجبار وامى‌دارى كه ايمان بياورند؟
این پاسخ از فهم رایج اهل سنت پیروی میکند و آموزش عمومی است، نه فتوا. جایی که مسلمانان اختلاف نظر دارند، پاسخ آن را می‌گوید. پرسش خودتان را دارید؟ برای ما بنویسید.
