نمازهای پنج‌گانه و رکعت‌های آن‌ها
خدا پنج نماز را بر مؤمنان واجب کرده است، هر یک در وقت خودش (قرآن ۴:۱۰۳). این نمازها عبارت‌اند از فجر (سپیده‌دم)، ظهر (نیمروز)، عصر (بعدازظهر)، مغرب (پس از غروب) و عشاء (شب).
تعداد رکعت‌های واجب (فرض) هر نماز این است:
- فجر: ۲ رکعت
- ظهر: ۴ رکعت
- عصر: ۴ رکعت
- مغرب: ۳ رکعت
- عشاء: ۴ رکعت
پیش از شروع
نخست خودتان را آماده کنید. باید وضو داشته باشید، لباس پاکی بپوشید که بدن را به‌درستی بپوشاند، و روی جای پاکی رو به قبله (جهت کعبه در مکه) بایستید.
پیامبر ﷺ به پیروانش آموخت که همان‌گونه نماز بخوانند که او را دیده‌اند. پس خوب است مراحل را آرام و دقیق یاد بگیرید.
مراحل یک رکعت
این مراحل را به ترتیب انجام دهید. دو مرحلهٔ نخست فقط در آغاز نماز هستند.
- نیت: در دل تصمیم بگیرید کدام نماز را می‌خوانید. لازم نیست آن را بلند بگویید.
- تکبیر: دست‌ها را بالا ببرید و بگویید «الله‌اکبر» (خدا بزرگ‌تر است). سپس دست‌ها را جلوی خود روی هم بگذارید.
- ایستادن (قیام): سورهٔ فاتحه را بخوانید. در دو رکعت نخست، یک بخش کوتاه دیگر از قرآن هم بر آن بیفزایید.
- رکوع (خم شدن): «الله‌اکبر» بگویید و با پشت صاف خم شوید. هنگام رکوع خدا را ستایش کنید، سپس راست بایستید.
- سجده: «الله‌اکبر» بگویید و پایین بروید. پیشانی همراه با بینی، هر دو کف دست، هر دو زانو و سر انگشتان هر دو پا باید بر زمین باشد. در این حالت خدا را ستایش کنید.
- لحظه‌ای کوتاه بنشینید، سپس سجدهٔ دوم را به جا آورید.
اکنون یک رکعت را تمام کرده‌اید. برای رکعت بعد بایستید، یا اگر این رکعت آخر بود به پایان نماز بروید.
نماز چگونه پایان می‌یابد
پس از رکعت دوم هر نماز می‌نشینید و تشهد می‌خوانید. این همان گواهی ایمان است همراه با درود بر خدا. در نمازی که سه یا چهار رکعت دارد، سپس برمی‌خیزید و بقیه را کامل می‌کنید. در این رکعت‌های بعدی بیشتر مردم فقط فاتحه میخوانند.
در نشستن پایانی بر پیامبر محمد ﷺ هم درود می‌فرستید. سپس نماز را با سلام نماز پایان می‌دهید. سر را به سمت راست بچرخانید و بگویید «السلام علیکم و رحمة الله» (سلام و رحمت خدا بر شما باد). سمت چپ هم همین‌گونه عمل کنید.
اشتباه‌های رایج تازه‌کارها
مهم‌ترین اشتباهی که باید از آن پرهیز کرد عجله است. پیامبر ﷺ یک بار به مردی که نمازش را شتاب‌زده می‌خواند فرمود دوباره نماز بخواند، چون آرام نماز نخوانده بود (روایت‌شده در صحیح بخاری و صحیح مسلم). در هر حالت لحظه‌ای آرام بمانید.
- گم کردن شمارش رکعت‌ها. با انگشتان یا با شمردن سجده‌ها، آرام حساب نگه دارید.
- شروع بدون وضو، یا ایستادن رو به جهت نادرست.
- حرکت زیاد، نگاه کردن به اطراف یا بازی با لباس.
- منتظر ماندن تا عربی‌تان بی‌نقص شود. با آنچه می‌دانید شروع کنید و یادگیری را ادامه دهید.
اگر پس از اشتباهی در نماز نمی‌دانید چه باید کرد، از یک عالم آگاه محل خود بپرسید. خدا هیچ کس را بیش از توانش تکلیف نمی‌کند (قرآن ۲:۲۸۶).
اطلاعات عمومی برای آموختن است و فتوا نیست. برای وضعیت خودتان از یک عالم صاحب‌نظر بپرسید.
منابع
- قرآن ۴:۱۰۳
- قرآن ۲:۲۸۶
- صحیح بخاری (کتاب نماز)
- صحیح مسلم (کتاب نماز)