شکسته کردن نماز (قصر)
خدا می‌فرماید هنگام سفر بر مؤمنان گناهی نیست که نماز را کوتاه کنند (قرآن ۴:۱۰۱). پیامبر ﷺ در سفرها نمازهایش را شکسته می‌خواند، چنان‌که در صحیح بخاری و صحیح مسلم روایت شده است.
فقط نمازهای چهار رکعتی شکسته می‌شوند. این نمازها ظهر، عصر و عشاء هستند و هر کدام دو رکعت میشود. فجر دو رکعت می‌ماند و مغرب سه رکعت.
علما دربارهٔ جایگاه شکسته خواندن اختلاف دارند. مذهب حنفی می‌گوید برای مسافر لازم است. بسیاری از علمای دیگر آن را یک آسانی می‌دانند و می‌گویند بهتر است از آن استفاده شود.
جمع دو نماز
جمع یعنی ظهر و عصر را با هم خواندن، یا مغرب و عشاء را با هم. می‌توانید آن‌ها را در وقت نماز اول یا در وقت نماز دوم بخوانید.
علما دربارهٔ جمع اختلاف دارند. بسیاری آن را برای مسافر روا می‌دانند. مذهب حنفی معمولاً جمع را به حج در عرفه و مزدلفه محدود می‌کند. اگر مطمئن نیستید از کدام نظر پیروی کنید، از یک عالم آگاه محل خود بپرسید.
جمع کمکی است برای وضعیت‌های دشوار. قرار نیست بدون نیاز و برای راحتی به کار برده شود.
زمان اعمال این آسانی
این آسانی از وقتی آغاز میشود که از شهر خود بیرون می‌روید و سفری را شروع میکنید که سفر حساب میشود. وقتی به شهر خود برمی‌گردید، یا تصمیم می‌گیرید بیش از حد مذهب خود در جایی بمانید، پایان می‌یابد.
مسافتی که سفر حساب میشود در هر مذهب فرق دارد و مدت اقامت هم همین‌طور. به همین دلیل نظر مذهبی را که پیروی میکنید بررسی کنید، یا از یک عالم آگاه محل خود بپرسید.
اگر پشت سر پیش‌نمازی نماز می‌خوانید که نماز را کامل می‌خواند، از او پیروی کنید و نماز را کامل بخوانید.
نماز جمعه و نمازهای مستحب
بسیاری از علما می‌گویند مسافر موظف نیست در نماز جمعه حاضر شود. در این صورت نماز ظهر را شکسته می‌خوانید. اگر در شهری هستید و می‌توانید به نماز جمعه بپیوندید، می‌توانید این کار را بکنید.
در سفر، سنت‌های معمول همراه نمازهای پنج‌گانه اختیاری است و روایت شده که پیامبر ﷺ نماز وتر را در سفر هم ادامه می‌داد. بسیاری از علما دو رکعت سنت فجر را نیز تشویق می‌کنند. نمازهای مستحب هرگز باری بر دوش مسافر نیست.
نماز در هواپیما یا قطار
از پیش برنامه‌ریزی کنید. پیش از حرکت اوقات نماز مسیرتان را ببینید و اگر می‌توانید پیش از سوار شدن وضو بگیرید.
اگر وقت نماز پیش از رسیدن شما به پایان می‌رسد، روی همان وسیله نماز بخوانید. تا جایی که می‌توانید رو به قبله باشید. اگر ایمن است بایستید و اگر نیست بنشینید. اگر نمی‌توانید رکوع و سجده را کامل انجام دهید، با اشاره آن‌ها را به جا آورید.
اگر می‌توانید صبر کنید و در وقت، ایمن روی زمین نماز بخوانید، بسیاری این را برمی‌گزینند. دربارهٔ وضع خودتان از یک عالم آگاه بپرسید.
اطلاعات عمومی برای آموختن است و فتوا نیست. برای وضعیت خودتان از یک عالم صاحب‌نظر بپرسید.
منابع
- قرآن ۴:۱۰۱
- صحیح بخاری (کتاب کوتاه کردن نماز)
- صحیح مسلم (کتاب نماز مسافران)