اوقات نماز چگونه محاسبه می‌شود

هر نماز چگونه از خورشید پیروی می‌کند

خدا به مؤمنان می‌فرماید نماز را از زوال خورشید تا تاریکی شب برپا دارند و در سپیده‌دم نماز بخوانند (قرآن ۱۷:۷۸). جبرئیل (علیه‌السلام) اوقات را به پیامبر ﷺ آموخت، چنان‌که در سنن ابوداود و جامع ترمذی روایت شده است.

• فجر از سپیده‌دم راستین آغاز می‌شود، وقتی خطی باریک از روشنی در افق پهن می‌گردد. با طلوع آفتاب پایان می‌یابد.
• ظهر اندکی پس از نیمروز آغاز می‌شود، وقتی خورشید از بلندترین نقطه‌اش گذشته و رو به زوال می‌رود.
• عصر وقتی آغاز می‌شود که سایهٔ یک شیء به طول معینی برسد، چنان‌که در ادامه آمده است.
• مغرب با غروب آغاز می‌شود، وقتی خورشید کاملاً زیر افق رفته است.
• عشاء وقتی آغاز می‌شود که شفق پس از غروب پایان یافته و شب تاریک شده باشد.

قاعدهٔ سایه برای عصر

مذهب‌ها بیش از همه دربارهٔ عصر اختلاف دارند. بیشتر علما می‌گویند عصر وقتی آغاز می‌شود که سایهٔ یک شیء با قد آن شیء برابر شود، پس از آنکه سایهٔ نیمروز از حساب کم شود.

مذهب حنفی می‌گوید عصر وقتی آغاز می‌شود که سایه دو برابر قد شیء شود. به همین دلیل بسیاری از برنامه‌ها به شما اجازه می‌دهند میان تنظیم حنفی و تنظیم استاندارد انتخاب کنید. تنظیم حنفی وقت عصر را دیرتر می‌دهد.

چرا روش‌های محاسبه فرق دارند

سپیده‌دم و شفق لحظه‌هایی دقیق نیستند. روشنی کم‌کم تغییر می‌کند. برای تبدیل آن‌ها به ساعت، سازمان‌ها از زاویهٔ خورشید زیر افق استفاده می‌کنند.

سازمان‌ها و منطقه‌های گوناگون برای فجر و عشاء زاویه‌های متفاوتی به کار می‌برند. هر گروه پژوهش‌ها، مشاهده‌ها و نظر علمی خود را دارد. علما همچنین در اینکه کدام نوع شفق آغاز عشاء را نشان می‌دهد اختلاف دارند. هیچ یک از این روش‌ها حکمی تازه در دین نیست. تلاش‌هایی است برای رسیدن به وقتی که خدا با خورشید معین کرده است.

عادت خوبی است که روشی را به کار ببرید که در شهر خودتان رایج است یا مسجد محلی‌تان از آن پیروی می‌کند.

عرض‌های جغرافیایی بالا

در جاهایی که از خط استوا دور هستند، ممکن است آسمان در تابستان هرگز کاملاً تاریک نشود یا خورشید روزها غروب نکند. آن‌گاه نشانه‌های معمول عشاء و فجر دیده نمی‌شوند.

علما و شوراهای علمی چند راه‌حل داده‌اند. برخی شب را به بخش‌ها تقسیم می‌کنند. برخی از اوقات یک مکان نزدیک پیروی می‌کنند که نشانه‌ها در آن دیده می‌شود. از یک عالم آگاه محل خود یا از جامعه‌تان بپرسید کدام روش را دنبال کنید.

چرا برنامه‌ها چند دقیقه تفاوت دارند

دو برنامه می‌توانند در یک شهر زمان‌های متفاوتی نشان دهند، به چند دلیل ساده.

• روش‌ها و زاویه‌های محاسبهٔ متفاوتی به کار می‌برند.
• تنظیم عصر آن‌ها فرق دارد.
• زمان‌ها را به شیوه‌های گوناگون گرد می‌کنند.
• برخی چند دقیقه احتیاط اضافه می‌کنند تا پیش از شروع وقت نماز نخوانید.

تفاوت‌های کوچک عادی است. بسیاری از مردم برای احتیاط کمی پس از وقت اعلام‌شده نماز می‌خوانند و پیش از آغاز نماز بعد آن را تمام می‌کنند.

منابع

• قرآن ۱۷:۷۸
• قرآن ۴:۱۰۳
• سنن ابوداود (کتاب نماز)
• جامع ترمذی (کتاب نماز)