U hammaga mehribon bo'lishni o'rgatdi: ota-ona, qo'shnilar, kambag'allar, yetimlar, hayvonlar va hatto begonalarga ham. U shunday dedi: “Sizlarning eng yaxshingiz axloqi eng yaxshisidir” va hech biringiz o'zi uchun yaxshi ko'rgan narsani birodari uchun ham yaxshi ko'rmaguncha chin mo''min bo'lmaydi.
To'liqroq javob
U mo''min qo'shnisini xafa qilmasligini, birovga tabassum qilish sadaqa ekanini, bir odam chanqagan itga suv bergani uchun kechirilganini, boshqasi esa mushukni qamab qo'ygani uchun jazolanganini o'rgatdi. U Jabroil qo'shni haqida shunchalik ko'p nasihat qilganini, hatto qo'shni meros oladi deb o'ylaganini aytdi.
U musulmonlarga och odamni to'ydirishni, salomni yoyishni, xizmatchilarga aka-uka va opa-singil kabi munosabatda bo'lishni, savdoda aldamaslikni va yaxshi so'z aytishni yoki sukut qilishni buyurdi. Yillar davomida uni ta'qib qilgan Makkani fath etganda u shunday dedi: “Boringlar, siz ozodsiz” va kechirdi. Musulmonlar kundalik hayotida shu namunaga ergashishga harakat qiladi.
Ва Аллоҳга ибодат қилинглар ва Унга ҳеч нарсани ширк келтирманглар. Ота-онага, қариндошларга, етимларга, мискинларга, яқин қўшниларга, ён қўшниларга, ёнбошдаги соҳибларга, кўчада қолганларга ва қўлингизда мулк бўлганларга яхшилик қилинглар. Албатта, Аллоҳ ўзини юқори тутувчи ва одамлар устидан фахр қилувчиларни хуш кўрмас. (Оилавий-ижтимоий масалалар, мол-мулк ҳақида, бировларга яхшилик қилиш ҳақида баҳс этувчи оят ва жумлалар ичида ибодат ва ширк келтирмаслик ҳақидаги ушбу жумланинг келиши бежиз эмас. Аллоҳнинг Ўзигагина ибодат қилиш, Унга ҳеч нарсани ширк келтирмаслик–тавҳиддир. Бандалар учун Аллоҳнинг тавҳиди асосий ақидадир. Тавҳид ҳар бир инсондан талаб этилади. У Аллоҳнинг бандаларидаги ҳаққидир. Оятда тавҳидга амр этилганидан сўнг, бир неча тоифа кишиларга яхшилик қилишга буюриляпти.)
Албатта, Аллоҳ адолатга, эҳсонга, қариндошларга яхшилик қилишга амр этадир ва фаҳшу мункар ҳамда зулмкорликдан қайтарадир. У сизларга ваъз қилур. Шоядки, эсласангиз. (Абдуллоҳ ибн Масъуддан (р. а.) қилинган ривоятда у киши: «Қуръондаги энг жамловчи оят шу оятдир. Эргашиладиган яхшиликни ҳам, четланиши лозим бўлган ёмонликни ҳам жамлаб зикр қилган», дейдилар. Аллоҳ буюрган адолат–исломий мутлоқ адолатдир. Бу адолатга кўра, ҳар бир шахс, жамоат ва ҳар бир қавмга одилона муомалада бўлинади. Ҳамма учун ўлчов бир. «Эҳсон»яхшилик қилиш маъносини англатади. Исломда унинг эшиги кенг очилган. «Фаҳш» сўзининг луғавий маъноси ҳаддан ошишликдир. Лекин урфда кишилар номусига тааллуқли жиноятлар тушунилади. «Мункар» деганда, инсоннинг соф табиати инкор қиладиган ишлар кўзда тутилади. Буни, албатта, шариат ҳам инкор этади. «Зулмкорлик» эса, ҳаққа тажовуз қилиш ва адолатни бузишдир. Дарҳақиқат, булар эслашга арзигулик ваъз-насиҳатдир.)
Manbalar
Bu javob ortidagi hadis va rivoyatlar. O'qish uchun raqamni bosib sunnah.com'da oching.
Bu javob Ahli sunna ko'pchiligining tushunchasiga tayanadi va umumiy bilim bo'lib, fatvo emas. Musulmonlar o'rtasida ixtilof bo'lgan joyda, javob buni aytadi. O'z savolingiz bormi? Bizga yozing.
