آنچه روزه را باطل می‌کند
روزه از سپیدهدم آغاز می‌شود و با غروب پایان می‌یابد. اگر در این مدت یکی از این‌ها رخ دهد، روزهٔ آن روز باطل است:
- خوردن یا آشامیدن عمدی.
- آمیزش زناشویی.
- استفراغ عمدی. اگر خودتان را به استفراغ وادارید، روزه باطل می‌شود.
- عادت ماهانه یا خونریزی پس از زایمان. اگر حتی اندکی پیش از غروب آغاز شود، روزهٔ آن روز درست نیست.
علما در نکته‌های اصلی هم‌نظرند و بیشترشان دربارهٔ استفراغ عمدی هم همین نظر را دارند. واژهٔ «عمدی» مهم است. قواعد زیر دلیل آن را نشان می‌دهد.
روزه را امانتی میان خود و خدا بدانید. قواعد روشن است تا با اطمینان و آرامش خاطر روزه بگیرید.
آنچه روزه را باطل نمی‌کند
خدا کسی را به خاطر اشتباهی واقعی مسئول نمی‌داند. پیامبر ﷺ آموخت که اگر روزه‌داری از روی فراموشی بخورد یا بیاشامد، روزه‌اش را کامل کند، چون خدا او را خوراک و نوشیده است.
این‌ها روزه را باطل نمی‌کند:
- خوردن یا آشامیدن از روی فراموشی.
- فرو دادن چیزی بدون قصد، مانند قطره‌ای آب هنگام وضو یا اندکی گرد و غبار یا یک مگس.
- استفراغی که خودتان موجب آن نبوده‌اید.
- حمام یا دوش گرفتن، یا ریختن آب بر سر برای خنک ماندن.
- مسواک زدن، اگر مراقب باشید آب یا خمیر را فرو نبرید.
- بیدار شدن پس از سپیدهدم در حالت جنابت (نیازمند غسل). غسل می‌کنید و روزه را ادامه می‌دهید.
اگر یادتان آمد که روزه‌دارید، حتی وسط غذا، فوراً دست بکشید و آنچه در دهان دارید بیرون بریزید.
به یاد داشته باشید که اشتباه کوچک جای نگرانی ندارد. بی‌دلیل روشن در روزهتان شک نکنید.
پرسش‌های نو
برخی پرسش‌های نو در متن‌های نخستین توصیف نشده‌اند. نمونه‌ها عبارت‌اند از آمپول، قطرهٔ چشم یا گوش، اسپری بینی، اسپری تنفسی و آزمایش خون. علما دربارهٔ برخی از آن‌ها اختلاف دارند و پاسخ می‌تواند به نوع درمان بستگی داشته باشد.
لطفاً با حدس تصمیم نگیرید. از یک عالم آگاه محل خود بپرسید، و دربارهٔ خود دارو از پزشکتان بپرسید. هرگز داروی لازم را بدون مشورت پزشکی قطع نکنید.
اسلام برای بیمار آسانی قرار داده است، پس کسی که باید درمان منظم داشته باشد ممکن است عذر داشته باشد که روزه نگیرد.
اگر مطمئن نیستید چیزی روزهتان را باطل کرده یا نه، پرسش را یادداشت کنید و پس از افطار از یک عالم بپرسید. به خاطر شک روزه یا عبادتتان را به تأخیر نیندازید.
قضا و کفاره
اگر روزهتان به دلیلی که مجاز نیست باطل شود، یا با عذر موجه آن را بشکنید، آن روز را پس از رمضان قضا می‌کنید. این قضا نام دارد.
آمیزش در روز رمضان جدی‌تر است. افزون بر قضای آن روز، علما کفاره‌ای را می‌آموزند. در روایت صحیح بخاری ترتیب چنین است: آزاد کردن یک برده، یا اگر ممکن نبود دو ماه پیاپی روزه گرفتن، یا اگر ممکن نبود شصت نیازمند را خوراک دادن.
علما اختلاف دارند که آیا کفاره دربارهٔ خوردن یا آشامیدن عمدی هم هست یا نه. دربارهٔ وضع خودتان از یک عالم بپرسید. در همه حال، شخص باید توبه کند و از خدا آمرزش بخواهد.
اطلاعات عمومی برای آموختن است و فتوا نیست. برای وضعیت خودتان از یک عالم صاحب‌نظر بپرسید.
منابع
- قرآن ۲:۱۸۷
- صحیح بخاری (کتاب روزه)
- صحیح مسلم (کتاب روزه)
- سنن ابوداود (کتاب روزه)
- جامع ترمذی (کتاب روزه)