Cara Berpuasa dalam Ramadan: Panduan Pemula

Apakah puasa dan mengapa kita berpuasa

Allah mewajibkan puasa dalam Ramadan kepada umat Islam yang mampu. Al-Quran 2:183 menyatakan bahawa puasa telah diwajibkan ke atas orang beriman, sebagaimana ia diwajibkan ke atas orang sebelum mereka, supaya mereka memperoleh takwa (sedar akan Allah).

Ramadan ialah bulan kesembilan dalam kalendar Islam. Al-Quran 2:185 menyatakan bahawa ia bulan yang di dalamnya Al-Quran diturunkan sebagai petunjuk. Al-Quran 2:183-187 memberikan peraturan utama puasa, termasuk keizinan untuk makan dan minum sehingga benang cahaya fajar jelas kelihatan, kemudian menyempurnakan puasa hingga malam.

Niat, sahur dan berbuka

Kebanyakan ulama berkata anda berniat (niat) dalam hati sebelum fajar bagi setiap puasa. Niat ialah keputusan di dalam hati. Anda tidak memerlukan kata-kata khas.

Sahur ialah makanan sebelum fajar. Nabi ﷺ mengajar bahawa ada keberkatan padanya, jadi cuba jangan tinggalkannya, walaupun sedikit.

Berbuka puasa ialah makanan yang menamatkan puasa ketika matahari terbenam. Nabi ﷺ menggalakkan bersegera berbuka sebaik sahaja matahari terbenam. Ramai umat Islam berbuka dengan kurma dan air, seperti yang kerap dilakukan baginda. Kemudian mereka bersolat Maghrib dan makan hidangan biasa.

Semaklah waktu solat tempatan anda untuk permulaan dan penghujung puasa, kerana ia berubah mengikut tempat dan hari.

Perkara yang terkandung dalam puasa

Puasa lebih daripada sekadar makanan dan minuman. Sepanjang waktu berpuasa anda menjauhi:

• Makan dan minum.
• Hubungan suami isteri.
• Percakapan buruk, berbohong, bertengkar dan marah. Nabi ﷺ mengajar bahawa Allah tidak berhajat kepada rasa lapar seseorang jika dia tidak meninggalkan ucapan dusta dan perbuatan buruk.

Jika seseorang menghina anda, anda boleh berkata, “Saya sedang berpuasa.” Jagalah puasa anda supaya tenang dan baik hati.

Siapa yang dikecualikan

Islam memberikan kemudahan kepada orang yang tidak mampu berpuasa. Al-Quran 2:184-185 menyebut orang sakit dan musafir, yang boleh berpuasa pada hari-hari lain dengan bilangan yang sama.

Golongan ini dikecualikan:

• Orang yang sakit, jika berpuasa akan menyebabkan mudarat yang sebenar atau melambatkan kesembuhan.
• Musafir yang menjalani perjalanan sebenar.
• Wanita semasa haid atau nifas. Dia tidak boleh berpuasa dan mengqadakan hari-hari itu kemudian.
• Wanita hamil atau menyusu, jika dia bimbang mudarat kepada dirinya atau anaknya. Para ulama berbeza pendapat sama ada dia hanya mengqada hari-hari itu atau juga membayar fidyah.
• Warga emas yang tidak mampu berpuasa, dan orang yang menghidap penyakit berpanjangan. Mereka biasanya membayar fidyah (memberi makan seorang miskin bagi setiap hari yang ditinggalkan) sebagai ganti.

Kebanyakan orang lain mengqada hari yang tertinggal selepas Ramadan. Butirannya boleh bergantung pada keadaan anda, jadi tanyalah ulama tempatan yang layak jika anda tidak pasti.

Petua untuk Ramadan yang baik

• Makan sahur yang seimbang dan minum air antara waktu berbuka dengan fajar.
• Tidur secukupnya, dan permudahkan rancangan harian anda.
• Baca sedikit Al-Quran setiap hari dan tunaikan solat tarawih (solat malam Ramadan) jika anda boleh.
• Bersedekahlah, walaupun sedikit. Nabi ﷺ paling dermawan dalam Ramadan.
• Berdoa (memohon kepada Allah) semasa berpuasa dan menjelang berbuka. Ramai ulama menggalakkan waktu ini untuk berdoa.
• Bersabarlah dengan diri sendiri. Jika ini Ramadan pertama anda, bina rutin anda langkah demi langkah.

Ingatlah bahawa matlamatnya ialah kedekatan dengan Allah, bukan sekadar rasa lapar.

Sumber

• Al-Quran 2:183-187
• Sahih al-Bukhari (Kitab Puasa)
• Sahih Muslim (Kitab Puasa)
• Jami at-Tirmizi (Kitab Puasa)