قٓ ۚ وَٱلْقُرْءَانِ ٱلْمَجِيدِ ﴿١﴾
چهند پیتێک لهسهرهتای ههندێ لهسوورهتهکانی قورئاندا هاتوون ژمارهیان (14) پیته، نیوهی کۆی پیتهکانی زمانی عهرهبین، بۆ سهلماندنی (اعجاز) و مهزنی و گرنگی قورئان کهلهتوانای هیچ کهسدانیه بهو پیتانه کتێبێکی ئاوا بێوێنه دابنێت بهرادهیهک ههتا ههموو گرۆی ئادهمیزاد و پهری کۆ ببنهوهبۆ ئهو مهبهسته، بێگومان چهندهها نهێنی تریشی تیایه، زاناکان لهههندێکی دواون، ههندێکیشیان وتویانه: ههر خوا خۆی زانایه بهنهێنی ئهو پیتانه. سوێند بهم قورئانه کهخاوهنی ڕێز و شکۆمهندی یه (تۆ ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) نێردراوی لهلایه خواوه)
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) بَلْ عَجِبُوٓا۟ أَن جَآءَهُم مُّنذِرٌۭ مِّنْهُمْ فَقَالَ ٱلْكَٰفِرُونَ هَٰذَا شَىْءٌ عَجِيبٌ ﴿٢﴾
خهڵکی، باوهڕیان نهکرد، بهڵکو سهرسام بوون لهوهی کهیهکێک لهخۆیان نێردراوه تادایان بچڵهکێنێت و بێداریان بکاتهوه، جا کافران وتیان: ئهمهشتێکی سهیرو سهرسوڕهێنهره، بۆیه وتیان:
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًۭا ۖ ذَٰلِكَ رَجْعٌۢ بَعِيدٌۭ ﴿٣﴾
ئایا کاتێک مردین و بووینه خاک زیندوو دهبینهوه؟! دوای مردن گهڕانهوه ئهستهمه! (پهروهردیگاریش لهوهڵامیاندا دهفهرموێت):
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ ٱلْأَرْضُ مِنْهُمْ ۖ وَعِندَنَا كِتَٰبٌ حَفِيظٌۢ ﴿٤﴾
بهڕاستی ئێمه زانیوومانه کاتێک کهمردن، زهوی چۆن بهرهبهرهلاشهیان دادهڕزێنێت و دهیکاتهوه بهخاک، ئێمه تۆمارگهی تایبهتیمان ههیه، کهههموو شتێکی تێدا تۆماره و هیچ شتێک لهبارنی ئهوانهوهلهئێمه شاراوهو بزر نیه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) بَلْ كَذَّبُوا۟ بِٱلْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمْ فَهُمْ فِىٓ أَمْرٍۢ مَّرِيجٍ ﴿٥﴾
بهڵام ئهمانهدژی ڕاستین و بڕوایان پێ نههێناوهکاتێک بۆیان هات، بههۆی ئهوهوهئهوانهلهسهرگهردانی و سهرلێشێواوییهکی ئاڵۆزدا دهژین (ههر ڕۆژهی قسهیهک دهکهن).
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) أَفَلَمْ يَنظُرُوٓا۟ إِلَى ٱلسَّمَآءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَٰهَا وَزَيَّنَّٰهَا وَمَا لَهَا مِن فُرُوجٍۢ ﴿٦﴾
ئایا ورد نهبوونهتهوهلهو ئاسمانهی کهبهراسهریانهوهیه: چۆنمان دروست کردووهو ڕازاندوومانهتهوهبهجۆرێک هیچ کهم و کووڕی و کهلێنێکی تێدا نی یه؟!
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَٱلْأَرْضَ مَدَدْنَٰهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَٰسِىَ وَأَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍۭ بَهِيجٍۢ ﴿٧﴾
ههروهها زهویمان ڕاخستووهو بڵاومان کردۆتهوه و کژو کێومان لهسهری دامهزراندووهو لهههموو جۆره ڕوهکێکی جوان و ڕازاوهمان تیادا ڕواندووه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) تَبْصِرَةًۭ وَذِكْرَىٰ لِكُلِّ عَبْدٍۢ مُّنِيبٍۢ ﴿٨﴾
ئهمانهههر ههمووی بۆ ڕۆشنکردنهوهی دڵ و یادخستنهوهیه بۆ ههموو ئهو بهندانهی کهبهلای ئێمهدا دێنهوه و ڕهزامهندی ئێمهیان مهبهسته.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَنَزَّلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ مُّبَٰرَكًۭا فَأَنۢبَتْنَا بِهِۦ جَنَّٰتٍۢ وَحَبَّ ٱلْحَصِيدِ ﴿٩﴾
لهئاسمانهوهئاوێکی بهپیت و بهرهکهتمان ههردهم دابهزاندووهجا بههۆی ئهوهوهچهندهها باخ و دانهوێڵهی ئهو کشتوکاڵانهی کهدرهو دهکرێن ئهروێنین.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَٱلنَّخْلَ بَاسِقَٰتٍۢ لَّهَا طَلْعٌۭ نَّضِيدٌۭ ﴿١٠﴾
ههروهها دارخورمای قهشهنگ و بڵند سهری ههڵدا، کههێشووه خورمای جوان و لهسهر یهک و ڕیزکراو دهگرێت.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) رِّزْقًۭا لِّلْعِبَادِ ۖ وَأَحْيَيْنَا بِهِۦ بَلْدَةًۭ مَّيْتًۭا ۚ كَذَٰلِكَ ٱلْخُرُوجُ ﴿١١﴾
ئهمهش بۆ ئهوهی ببێته ڕزق و ڕۆزی بۆ بهندهکان... ههر بهو ئاوو بارانهشوێنه مردووهکان زیندوودهکهینهوه، ههر ئاوههایش لهدوای مردن ئێوه لهخاک دێنه دهرهوه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍۢ وَأَصْحَٰبُ ٱلرَّسِّ وَثَمُودُ ﴿١٢﴾
پێش ئهمانیش، قهومی نوح، پێغهمبهرهکهیان بهدرۆزانی... ههروهها خاون بیرهکان و هۆزی تمود یش.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَعَادٌۭ وَفِرْعَوْنُ وَإِخْوَٰنُ لُوطٍۢ ﴿١٣﴾
ههروهها قهومی هود و فیرعهون و براکانی لوط، (واته: قهومهکهی).
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَأَصْحَٰبُ ٱلْأَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍۢ ۚ كُلٌّۭ كَذَّبَ ٱلرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ ﴿١٤﴾
خاوهن باخهچڕهکان و قهومهکهی تبع یش، (کهیهکێک بووهلهپاشاکانی دهوڵهتی حمیهری لم یهمهن)... ههر یهکێک لهوان باوهڕیان بهپێغهمبهرهکانیان نهکرد، بههۆی ئهوهوهشایستهی پێشهاتنی ههڕهشهی ئێمه بوون.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) أَفَعَيِينَا بِٱلْخَلْقِ ٱلْأَوَّلِ ۚ بَلْ هُمْ فِى لَبْسٍۢ مِّنْ خَلْقٍۢ جَدِيدٍۢ ﴿١٥﴾
ئایا ئێمه لهسهرهتا و یهکهم جاردا کهئهو خهڵکهمان دروست کرد ماندوو بووین و گیروگرفت هاتهرێمان؟! نهخێر ماندوو نهبووین، بهڵکو ئهوان لهگوماندا بهرامبهر به دروست بوونهوهیهکی تازه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلْإِنسَٰنَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِۦ نَفْسُهُۥ ۖ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ ٱلْوَرِيدِ ﴿١٦﴾
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه ئادهمیزادمان دروست کردووهو دهزانین چی بهدڵ و دهروونیدا دێت... ئێمه لهشاڕهگی دڵی لێی نزیکترین.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) إِذْ يَتَلَقَّى ٱلْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ ٱلْيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ قَعِيدٌۭ ﴿١٧﴾
کاتێک دوو فریشته چاودێرهکهی ئادهمیزاد کهلهلای ڕاست و چهپیهوه دانیشتوون، (ههموو گوفتارو کردارێکی تۆمار دهکهن بهدهزگای زۆر پێشکهوتوو).
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) مَّا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌۭ ﴿١٨﴾
ههر قسهیهکی لهدهم دهردهچێت خێرا چاودێرێکی ئاماده، تۆماری دهکات.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَجَآءَتْ سَكْرَةُ ٱلْمَوْتِ بِٱلْحَقِّ ۖ ذَٰلِكَ مَا كُنتَ مِنْهُ تَحِيدُ ﴿١٩﴾
ئهی ئینسان، تهنگانهی مردن و ئازارهکانی هات، هاوڕێ لهگهڵ ڕاستییهکاندا، ئهوسا پێت دهوترێت: ئا ئهوهبهسهرهات و ڕووداوهیه کهخۆتت لێ لادهداو پهنات لێ دهگرت.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَنُفِخَ فِى ٱلصُّورِ ۚ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلْوَعِيدِ ﴿٢٠﴾
لهوهودوا فوو دهکرێت بهچوردا، ئیتر ئهوهرۆژی پێشهاتنی ههڕهشهوو ئاگادار کردنهوهکانه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَجَآءَتْ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّعَهَا سَآئِقٌۭ وَشَهِيدٌۭ ﴿٢١﴾
ڕۆژی قیامهت دێت و ههموو کهسێک دوو کهسی لهگهڵدایه، یهکێکیان دهیگهیهنێت و ئهوهی تریشیان شایهته بهسهریهوه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) لَّقَدْ كُنتَ فِى غَفْلَةٍۢ مِّنْ هَٰذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَآءَكَ فَبَصَرُكَ ٱلْيَوْمَ حَدِيدٌۭ ﴿٢٢﴾
بهیهکهیهکهی بێ باوهڕان دهوتڕێت: سوێند بهخوا بهڕاستی تۆ لهم بهسهرهاتانهنا ئاگابوویت و گوێی خۆتت لێ خهواندبوو، ئێستا ئێمه پهردهمان لهسهر چاوهکانت لاداوهو ههموو شتێک وهکو خۆی دهبینیت و ئهمرۆ چاوهکانت تیژه...
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَقَالَ قَرِينُهُۥ هَٰذَا مَا لَدَىَّ عَتِيدٌ ﴿٢٣﴾
فریشتهی هاوهڵ و چاودێری ڕوو بهپهروهردگار دهڵێت: ههرچی کاروکردهوهی ئهم ئادهمی یه ههیه ههمووی ئهوهتهلای من و یاداشت و تۆمارم کردووه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) أَلْقِيَا فِى جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍۢ ﴿٢٤﴾
(دوای لێپرسینهوه، خوا فهرمان دهدات بهدوو فریشتهکه) ههرچی کافرو بێ باوهڕێکی سهرکهش و بوغزن ههیه فڕێی بدهنهناو ئاگری دۆزهخهوه...
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) مَّنَّاعٍۢ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍۢ مُّرِيبٍ ﴿٢٥﴾
ئهوهی کهههمیشه بهتوندی قهدهغهی ههموو خێرو چاکهیهکی دهکرد، مافی خهڵکی پێشێل دهکرد، خۆی بهگومان بوو، خهڵکیشی دهخستهگومانهوه....
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) ٱلَّذِى جَعَلَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَأَلْقِيَاهُ فِى ٱلْعَذَابِ ٱلشَّدِيدِ ﴿٢٦﴾
ئهوهبوو کههاوهڵ و شهریکی بۆ خوا بهڕهوا دهزانی... کهواتهئێوه ههردووکتان ئهو ئادهمی یه فڕێ بدهنهناو سزای سهختهوه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) ۞ قَالَ قَرِينُهُۥ رَبَّنَا مَآ أَطْغَيْتُهُۥ وَلَٰكِن كَانَ فِى ضَلَٰلٍۭ بَعِيدٍۢ ﴿٢٧﴾
هاوهڵه شهیتانهکهشی پاکانهدهکات و دهڵێت: پهروهردگارا، خۆ من لهخشتهم نهبردووه، من سهرکهشم نهکردووه، خۆی تاوانباره، بهڵام خۆی لهنێو گومڕایی و سهرلێشێواویهکی دووردا نقووم بوو بوو.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) قَالَ لَا تَخْتَصِمُوا۟ لَدَىَّ وَقَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُم بِٱلْوَعِيدِ ﴿٢٨﴾
(جا ئهوکاتهی شهیتان و ئادهمیزاد لای خوادا دهبێته کێشهیان، خوا بێ دهنگیان دهکات) دهفهرموێت: شهڕه دهمێ لهلای مندا مهکهن، بهڕاستی من پێشتر ههڕهشهی هاتنی ئهم ڕۆژهم خستبووهبهرچاوتان و، پێم ڕاگهیاندبوون.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) مَا يُبَدَّلُ ٱلْقَوْلُ لَدَىَّ وَمَآ أَنَا۠ بِظَلَّٰمٍۢ لِّلْعَبِيدِ ﴿٢٩﴾
ئیتر قسهو بڕیاری من ناگۆڕێت و ههڵناوهشێتهوه.... من هێچ کات ستهمکاریش نیم لهبهندهکانم.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ ٱمْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍۢ ﴿٣٠﴾
ڕۆژێک دێت بهدۆزهخ دهڵێین: ئایا پڕ بوویت؟ ئهویش لهوهڵامدا دهڵێت: ئایا کهسی تر ماوهخهڵکی زیاتر نیه؟!
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَأُزْلِفَتِ ٱلْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ ﴿٣١﴾
لهولایشهوه بهههشت نزیک خراوهتهوهلهخواناس و پارێزکارو باوهڕداران، بێ ئهوهی دوور بێت لێیان، دهوترێت...
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) هَٰذَا مَا تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍۢ ﴿٣٢﴾
ئهمهئهو بهڵێنه بوو پێتان درابوو، بۆ ههموو ئهو کهسانهی کهزۆر تهوبهکارو خۆپارێزن لهگوناهو نافهرمانی خوا.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) مَّنْ خَشِىَ ٱلرَّحْمَٰنَ بِٱلْغَيْبِ وَجَآءَ بِقَلْبٍۢ مُّنِيبٍ ﴿٣٣﴾
ههر کهس لهخوای میهرهبان بترسێت و لهپهنهاندا خۆی لهگوناه بپارێزێت و بهدڵێکی بهئاگا و تهوبهکارهوهبۆ بارهگای خوا بگهڕێتهوه... (جا بهو بهختهوهڕانه دهوترێت):
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) ٱدْخُلُوهَا بِسَلَٰمٍۢ ۖ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلْخُلُودِ ﴿٣٤﴾
بفهرموون بچنه ناو بهههشتهوه لهگهڵ ئاشتی و ئارامی وهێمنیدا، ئا ئهوهئیتر ڕۆژی نهمریی و نهبڕاوهیه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) لَهُم مَّا يَشَآءُونَ فِيهَا وَلَدَيْنَا مَزِيدٌۭ ﴿٣٥﴾
ههرچیش داوای دهکهن و حهزی لێ دهکهن بۆیان ئامادهیه تیایدا، زۆر لهوهش زیاترمان لایه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِّن قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُم بَطْشًۭا فَنَقَّبُوا۟ فِى ٱلْبِلَٰدِ هَلْ مِن مَّحِيصٍ ﴿٣٦﴾
خۆ ئێمه چهندهها هۆزو نهتهوهی پێش ئهوانمان لهناو برد، کهئهوان لهمان بهدهسهڵاتترو بهتواناتر بوون... خۆ ئهوان بهشارهکان و شوێنهوارهکاندا گهڕاوان و تێپهر بوون، ئایا هیچ دهربازبوونێک لهسزاکانیان بهدی کرد؟!
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَذِكْرَىٰ لِمَن كَانَ لَهُۥ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى ٱلسَّمْعَ وَهُوَ شَهِيدٌۭ ﴿٣٧﴾
بهڕاستی ئا لهو بهسهرهاتانهدا یادهوهری ههیه بۆ کهسێک دڵێکی زیندووی ههنێت، یاخود گوێ بۆ قورئان ڕادێرێت، لهکاتێکدا ئامادهبێت بۆ فهرمانبهرداریی و کردنی ههموو کارێکی دروست.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِى سِتَّةِ أَيَّامٍۢ وَمَا مَسَّنَا مِن لُّغُوبٍۢ ﴿٣٨﴾
بهڕاستی ئێمه ئاسمانهکان و زهوی و ههرچی لهنێوانیاندا ههیه بهشهش ڕۆژ دروستمان کردوون، هیچ ماندویهتیهکیش ڕوی تێ نهکردین.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) فَٱصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ ٱلشَّمْسِ وَقَبْلَ ٱلْغُرُوبِ ﴿٣٩﴾
جا تۆ ئهی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) دان بهخۆتا بگرهلهبهرامبهر ئهو ههموو ناحهقی و نادروستیانهوه کهدهیڵێن و دێته ڕێت، (بۆ بهرگهگرتنی ئهو گیروگرفتانهی کهبۆت پێش دههێنن)، پێش خۆر ههڵاتن و پێش ئاوابوونی تهسبیحات و سوپاس و ستایشی پهروهردیگارت بکه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَمِنَ ٱلَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَٰرَ ٱلسُّجُودِ ﴿٤٠﴾
لهشهوگاریشدا تهسبیحات و ستایشی خوا بکه، ههروهها لهدوای نوێژهکانیش.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) وَٱسْتَمِعْ يَوْمَ يُنَادِ ٱلْمُنَادِ مِن مَّكَانٍۢ قَرِيبٍۢ ﴿٤١﴾
گوێش بهچاکی ڕابگره!! ڕۆژێک دێت بانگ وێژێک بانگ دهکات لهشوێنێکی نزیکهوه...
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) يَوْمَ يَسْمَعُونَ ٱلصَّيْحَةَ بِٱلْحَقِّ ۚ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلْخُرُوجِ ﴿٤٢﴾
ئهو ڕۆژه دهنگێکی زۆر بهرز و سامناک بهڕاستیی دهبیستن، دیاره کهئهوهرۆژی هاتنهدهرهوهیه لهتوێی خاکدا.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) إِنَّا نَحْنُ نُحْىِۦ وَنُمِيتُ وَإِلَيْنَا ٱلْمَصِيرُ ﴿٤٣﴾
بهڕاستی ههر ئێمه ژیان دهبهخشین و دهشیان مرێنین، گهڕانهوهش ههر بۆ لای ئێمهیه.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) يَوْمَ تَشَقَّقُ ٱلْأَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًۭا ۚ ذَٰلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌۭ ﴿٤٤﴾
ڕۆژێک دێت زهوی لهئاستی ئهوان شهق دهبات و خهڵکی لهگۆڕهکانیان بهگورجی دێنه دهرهوه.... ئا ئهوهکۆ کردنهوهیهکه لای ئێمه کارێکی زۆر ئاسانه (بۆ لێپرسینهوه).
Tefsîra El-Muyesser (Erebî) نَّحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ ۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيْهِم بِجَبَّارٍۢ ۖ فَذَكِّرْ بِٱلْقُرْءَانِ مَن يَخَافُ وَعِيدِ ﴿٤٥﴾
ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) ئێمه چاک ئاگادارین بهوهی کهدهیڵێن و چۆن دژایهتی ئهم ڕاستی یه دهکهن!... خۆ تۆ زۆردارنیت بهسهریانهوه تا باوهڕیان بهسهردا بسهپێنیت.. کهواتهتۆ تهنها ئهوهت لهسهرهکهبهقورئان یاداوهریی ئهو کهسانهبکهیت کهلهههڕهشهکانی ئێمه دهترسن.
Tefsîra El-Muyesser (Erebî)